Ανάκαμψη ή αργός θάνατος; Η επόμενη μέρα στην Ελλάδα – Άρθρο του Παναγιώτη Βλάχου

Αυτός ο Σεπτέμβριος θα βρει την Ελλάδα να βγαίνει από τη δεκαετή της μνημονιακή δυστοπία. Οι συνθήκες με τις οποίες όμως πραγματοποιείται αυτή η ‘έξοδος’, η μνημονιακή “κληρονομιά” και οι προκλήσεις στις οποίες καλείται να ανταποκριθεί τις επόμενες δεκαετίες, δεν αφήνουν περιθώρια ούτε για εφησυχασμό ούτε για πανηγυρικές τελετές. Η άλλοτε κακοφωνία των Βρυξελλών και του Βερολίνου, αποφασισμένη να βαφτίσει την ελληνική περίπτωση “success story” με το ζόρι, εγκωμιάζει την πρόοδο της Ελλάδας, δεσμεύοντάς την ταυτόχρονα με ένα μη βιώσιμο χρέος και αδιανόητα, για δυτική χώρα πρωτογενή πλεονάσματα, για τα επόμενα χρόνια.

Ταυτόχρονα, ο Σεπτέμβριος και η ερχόμενη Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης εγκαινιάζει μια μακρά προεκλογική περίοδο, αρκετά πυκνή και έντονη, εισάγοντας την πολιτική αντιπαράθεση σε συνθήκες μεγαλύτερης πόλωσης.

Δυστυχώς για την ελληνική οικονομία και τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, η λιτότητα εξακολουθεί να υπαγορεύει ευρωπαϊκές πολιτικές και τις ελληνικές δεσμεύσεις απέναντι στους δανειστές της. Το υπέρογκο δημόσιο χρέος που αγγίζει το 178% του ΑΕΠ υπαγορεύει με τη σειρά του την ενισχυμένη εποπτεία των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων μέχρι το 2022 και την ειδική εποπτεία μέχρι το 2032, όταν θα επανεκτιμηθεί η βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους. Με τους υπάρχοντες πολιτικούς συσχετισμούς ισχύος των πλεονασματικών χωρών στην Ευρωζώνη, η φιλοσοφία του Eurogroup συνοψίζεται στο “επεκτείνω και υποκρίνομαι ότι όλα θα πάνε καλά”, με πολιτικές που δίνουν έμφαση στην προσφορά, στα χαμηλά κόστη εργασίας, στον αποπληθωρισμό, στις ιδιωτικοποιήσεις, στις περικοπές σε συντάξεις και κοινωνικές υπηρεσίες και φυσικά έναν συρρικνωμένο και αδύναμο τραπεζικό τομέα, ανίκανο να στηρίξει τους φιλόδοξους αναπτυξιακούς στόχους που πρέπει να ικανοποιήσει το ελληνικό κράτος για να αποπληρώνει τα χρέη του, αλλά και να επανέλθει η χώρα σε τροχιά κοινωνικής και οικονομικής ανάκαμψης. Οι “ευκολίες” στους όρους αποπληρωμής του χρέους έρχονται ως αποτέλεσμα πολιτικών υπολογισμών στην ευρωζώνη, για να καλοπιάσουν τις συντηρητικές ή ακροδεξιές φωνές στις πλεονασματικές χώρες που απαιτούν λιγότερη ή καθόλου βοήθεια προς τους Έλληνες.

Με τα πρωτογενή πλεονάσματα να βασίζονται στην αποστράγγιση των εισοδημάτων της μεσαίας τάξης, περισσότερες περικοπές σε συντάξεις και αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές, χωρίς ανταποδοτικότητα σε δημόσιες υπηρεσίες ποιότητας, είναι αμφίβολη η αναπτυξιακή άνοιξη που οραματίζονται κάποιοι. Δεδομένου ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει σημαντικό δημογραφικό πρόβλημα και σημαντικές διαγενεακές ανισορροπίες ανάμεσα σε εργαζομένους και συνταξιούχους, η αγορά εργασίας πληθωρίζεται από εργαζομένους των 300 ευρώ και στρατιά part-timers, μισό εκατομμύριο Έλληνες έχουν φύγει για το εξωτερικό, η φτώχεια και η ανεργία παραμένουν σε υψηλά ποσοστά και η εξαγωγική απόδοση της οικονομίας παραμένει – πλην τουρισμού – σε στασιμότητα, οι παλιές νοοτροπίες και πολιτικές συνταγές θα πέσουν στο κενό. Χρειάζονται υπερβάσεις, συνεργασίες και μαζική κινητοποίηση πόρων, ανθρώπων, κομμάτων και κοινωνικών ομάδων για να μπορέσουμε να αποφύγουμε τον “αργό θάνατο” του φαύλου κύκλου της λιτότητας και του κοινωνικο-πολιτικού ρίσκου που αυτή διαρκώς παράγει.

Μετά από μια δεκαετία σκληρής λιτότητας, η βιώσιμη επαναφορά της Ελλάδας χρειάζεται μια πολιτική οικονομία εθνικού προσανατολισμού, προσαρμοσμένη στις ανάγκες της μεσαίας τάξης και σε μια καλύτερη ισορροπία πολιτικών προσφοράς και ζήτησης. Χωρίς καλύτερους μισθούς, δουλειές, βιώσιμα ασφαλιστικά ταμεία και κοινωνικές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, η Ελλάδα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια τουριστική μονοκαλλιέργεια, που θα διώχνει δημιουργικές και παραγωγικές δυνάμεις που δεν εναρμονίζονται με την εποχικότητα και το ευμετάβλητο του τουριστικού προϊόντος.

Χαμηλότερα πρωτογενή πλεονάσματα θα επιτρέψουν στη μελλοντική κυβέρνηση να κατευθύνει πόρους σε παραγωγικές επενδύσεις και καλύτερες κοινωνικές υπηρεσίες, μεγαλύτερη φορολογική ύλη και περισσότερα κίνητρα στα ξένα κεφάλαια να επενδύσουν στην Ελλάδα, πέρα από τα “ώριμα φρούτα” του real estate και του τουρισμού. Η ανακατεύθυνση δημοσίων πόρων και ο συνδυασμός τους με σύγχρονα και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία (ΣΔΙΤ, ταμεία συμμετοχών) σε επενδύσεις στην υγεία, στην εκπαίδευση, στον εκσυγχρονισμό της δικαιοσύνης και της δημόσιας διοίκησης, στην καθαρή ενέργεια, στην αυτοματοποίηση και στη λειτουργική καινοτομία, θα θωρακίσει την ελληνική οικονομία από μελλοντικές κρίσεις, χτίζοντας ανθεκτικούς και ωφέλιμους κοινωνικά θεσμούς. Και όλα αυτά, με μια γενναία αποκέντρωση πόρων και υπηρεσιών στους δήμους και στις Περιφέρειες, κρατώντας για την κεντρική διοίκηση τη δυνατότητα να σχεδιάζει, να ελέγχει και να αξιολογεί τις πολιτικές της.

Πολλά από τα παραπάνω θα εξαρτηθούν και από τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Νότια Μεσόγειο και στα Βαλκάνια. Όμως η χώρα μας χρειάζεται μια μεγάλη πολιτική αλλαγή, τους δικούς της εθνικούς στόχους, το δικό της δρόμο μέσα σε μια Ευρώπη που διαιρείται από το ευρώ, τα σύνορα και τον αυταρχισμό. Η δική μας απάντηση στο “τι μέλλει γενέσθαι” τώρα που πέφτει η μνημονιακή αυλαία, θα καθορίσει εν πολλοίς τη δυνατότητά μας να αντέξουμε σε ένα δύσκολο διεθνές οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον, το οποίο κρύβει μεγάλους κινδύνους αλλά και μεγάλες ευκαιρίες για τους “μικρούς της παγκοσμιοποίησης” που μπορούν να επωφεληθούν από τις δυνατότητες της νέας οικονομίας και να τρέξουν γρήγορα προς το μέλλον.

Παναγιώτης Βλάχος
Γραμματέας Νέας, Νεανικής και Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας “Κινήματος Αλλαγής”

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην έκδοση του Ομίλου Καρεκλίδη και του Επιμελητηρίου Μαγνησίας για την 83η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης

To mprosta.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.