Η Ευρώπη ‘μπροστά’ #EU60

Κρίση με αιτίες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξελίσσεται, αλλά δεν εμπνέει. Οι κατακτήσεις του χθες εγκαταλείφθηκαν και δεν αρκούν για να ενθουσιάσουν όσους σήμερα ζητούν περισσότερες και καλύτερες επιλογές για τη ζωή τους. Η ένταση ανάμεσα σε αυτούς που μπορούν να χαίρονται τα θετικά της ευρωπαϊκής ενοποίησης και σε αυτούς που απειλούνται, είναι η πηγή του προβλήματος.

Η κρίση και η θεσμική αδυναμία δημιούργησαν νέες ασυμμετρίες: οι αποφάσεις λαμβάνονται κυρίως στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στο Eurogroup, όπου η δύναμη των “ισχυρών” είναι δυσανάλογα μεγάλη. Έχουμε μια de facto Ευρώπη και Eυρωζώνη “πολλών ταχυτήτων”, έστω και αν ο προορισμός είναι κοινός. Η δημοκρατία στα κράτη – μέλη υπονομεύθηκε από τη στενή εποπτεία της Τρόικα, ενώ η λιτότητα βάθυνε τις ανισότητες, ‘τιμώρησε’ τη μεσαία τάξη και δημιούργησε μια ολόκληρη γενιά “χαμένων” της παγκοσμιοποίησης, που προσπαθούν να επιβιώσουν σε περιβάλλον υποαπασχόλησης, με ολοένα και πιο δύσκολη την πρόσβαση σε δημόσια αγαθά. Το μοντέλο ανάπτυξης παραμένει στρεβλό με την έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, αντί για την παραγωγικότητα και δημιουργεί περισσότερες ανισορροπίες.  Απ’ όποια μεριά κι αν το δει κανείς, οι πολίτες και κυρίως οι εργαζόμενοι παραμένουν σε απόσταση. Επιπλέον, η κρίση μεγαλώνει το χάσμα μεταξύ Βορρά και Νότου, και άρα αναιρεί τις περισσότερες ευρωπαϊκές πολιτικές με προεξάρχουσα την Πολιτική Συνοχής. “Άσωτοι και τεμπέληδες” Νότιοι απέναντι από “κακούς και ξενέρωτους Βόρειους” είναι τα στερεότυπα που καλλιεργήθηκαν από την πρώτη στιγμή της κρίσης. Έτσι, όταν οι πρόσφυγες ήρθαν στην αυλή μας, το έδαφος ήταν ήδη στρωμένο για τον αντιευρωπαϊσμό και τον εθνικισμό.  

Όσο οι λαοί δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν, να αναγνωρίζουν και να αποφασίζουν τι είναι καλό για τις χώρες τους μέσα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οικοδόμημα θα αφορά ολοένα και λιγότερους, αναφέρει ο φιλόσοφος Χάμπερμας. Άραγε, είναι τυχαίο ότι η νεότερη γενιά, αυτή που έχει ωφεληθεί περισσότερο από την Ε.Ε., είναι ταυτόχρονα και η περισσότερο δύσπιστη; Ότι αυτοί που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη το ευρωπαϊκό κοινωνικό κεκτημένο, είναι οι πιο ευάλωτοι στις σειρήνες των ακραίων εθνικιστών και αυταρχικών πολιτικών; Ότι το Σύμφωνο για την Απασχόληση, η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού της Λισαβόνας, η τήρηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, η συζήτηση για ένα μεγαλύτερο Ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ή την ενδυνάμωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν αφορούν ή δεν ενθουσιάζουν τη συντηρητική ηγεσία της ΕΕ;

Η ταχύτητα της Ελλάδας

Έχουμε ξεχάσει πως η ασφάλεια και η ειρήνη, πράγματα καθόλου δεδομένα στην περιοχή μας, ήταν ο πρώτος στόχος της ένταξης της Ελλάδας. Μια ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση με την Ελλάδα δυνατή στον πυρήνα της είναι παρακαταθήκη ειρήνης. Όμως, αν και βρίσκεται στον πυρήνα της, δηλαδή το Ευρώ, η Ελλάδα είναι ευάλωτη. Η οικονομική κρίση, οι δανειακές ανάγκες, τα κοινωνικά προβλήματα και η εσωστρέφεια μας απομονώνουν. Ταυτόχρονα, έχουμε μια κυβέρνηση που προτιμά να κάνει θόρυβο ενώ στην ουσία αποδέχεται τα πάντα. Χωρίς σχέδιο, χωρίς φαντασία, χωρίς πια πολιτική ταυτότητα.  

Με τη συζήτηση να έχει ανοίξει, η απομάκρυνση από τον πυρήνα είναι ένας ορατός κίνδυνος. Ευθύνες έχουν όλοι, τόσο τα ευρωπαϊκά όργανα για την αναβλητική και σκληρή στάση τους, όσο και οι εθνικές κυβερνήσεις για την απουσία προτάσεων και τη δήθεν αντίσταση. Όμως χωρίς μια άμεση και αποφασιστική αναθεώρηση της δανειακής συμφωνίας, με ελάφρυνση χρέους και εφικτά πλεονάσματα που θα αναδιανέμονται σε επενδύσεις και κοινωνική αλληλεγγύη, η Ελλάδα θα φτωχαίνει, θα γερνά, θα απομακρύνεται από την Ευρώπη. Σε πολιτικούς όρους, αυτό δεν θα αλλάξει χωρίς συμβιβασμούς και εθνικές προτάσεις.  Η νέα αγροτική πολιτική, η ψηφιακή αγορά, το άνοιγμα της εκπαίδευσης στην καινοτομία είναι σταθμοί από τους οποίους η Ελλάδα πρέπει να περάσει, για να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία δημιουργίας και ευημερίας.

Εάν η συζήτηση για το μέλλον της ΕΕ οδηγήσει σε “ομοσπονδία των προθύμων”, τότε η Ελλάδα πρέπει να επιδιώξει τη θέση της σε αυτή, γιατί η Ιστορία μας έχει δείξει πως πάμε μπροστά όταν έχουμε φίλους και συμμάχους, όχι όταν μονάχοι οραματιζόμαστε μεγαλεία. Γι’ αυτό και οι νεότερες γενιές που γεννήθηκαν και μεγαλώνουν μέσα στην ΕΕ αλλά σήμερα δεν ενθουσιάζονται από αυτήν, έχουν τη μνήμη, τα εργαλεία και τη γνώση να της δώσουν νέα πνοή.

Η προοδευτική Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελεί ακόμα και σήμερα την πλέον σημαντική ένωση κρατών στην ιστορία της ανθρωπότητας και μια παγκόσμια δύναμη που, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες παγκόσμιες δυνάμεις, παραμένει πρωτοπόρος σε όρους ειρήνης, κοινωνικής προστασίας, προστασίας του περιβάλλοντος, ανθρωπιστικής βοήθειας και πολιτισμού.

Η Διακήρυξη της Ρώμης δεν είναι μια γενναία φυγή προς το μέλλον. Αναγνωρίζει όμως ότι η Ευρώπη δε μπορεί να σχεδιάζει την “ολοένα και στενότερη Ένωσή της” χωρίς τη συμμετοχή των κρατών και των λαών. Το όραμα των Σούμαν και Μονέ δεν συγκινεί πλέον την πλειοψηφία των Ευρωπαίων. Μέσα στην πιο δύσκολη υπαρξιακή κρίση της ιστορίας της, η 60χρονη ΕΕ είναι υποχρεωμένη να δημιουργήσει δημοκρατικούς θεσμούς, περισσότερες ευκαιρίες και δυνατότητες για όλους. Να αντιμετωπίσει τη δημογραφική γήρανση και να προετοιμάσει την οικονομία, την εργασία και τα κράτη για την εποχή της αυτοματοποίησης. Χωρίς να παραδοθεί στα συμφέροντα κάθε εθνικού κράτους. Χωρίς να κλείνει άλλο τα μάτια στο χάσμα Βορά – Νότου, Ανατολής και Δύσης. Χωρίς να αμελεί ότι μια χώρα του σκληρού της πυρήνα, η Ελλάδα, βρίσκεται παγιδευμένη σε έναν “αργό θάνατο”.

Η συρρίκνωση της σοσιαλδημοκρατίας και το δέσιμό της στο άρμα του συντηρητικού “μονόδρομου” δεν είναι ο καλύτερος οιωνός ότι η πορεία προς μια ΕΕ διαφόρων ταχυτήτων θα γίνει με αλληλεγγύη και συναντίληψη. Οι προοδευτικές δυνάμεις είναι απαραίτητες και πρέπει να βρουν τρόπους να ανανεωθούν και να συνεργαστούν για μια Ευρώπη που χτίζει ταυτότητα μέσα από κοινούς στόχους, συμβιβασμούς, δικαιώματα, προστασία των αδυνάτων και σεβασμό στο περιβάλλον. Ας μην ξεχνάμε ότι η Ευρώπη είναι η κοιτίδα της καινοτομίας και της γνώσης. Εδώ δημιουργήθηκαν οι θεσμοί και οι συνεργασίες που απάντησαν στη βία, στις έριδες, στην φτώχεια, στον αποκλεισμό. Αυτό είναι το όπλο της και στον 21ο αιώνα. Και το χρέος των προοδευτικών είναι να τοποθετήσουν την καινοτομία στην υπηρεσία της οικονομίας, της εκπαίδευσης, του κεφαλαίου, της εργασίας και της δημοκρατίας, ώστε κανένας πολίτης να μη μείνει έξω από τη λήψη αποφάσεων, την δημιουργία, τη συνεργασία για ένα καλύτερο μέλλον. Ήρθε η ώρα να παραγάγουμε πολιτική και όχι άλλα στερεότυπα ή τσιτάτα.

Που να πάει η Ευρώπη;

Το Επιστημονικό Συμβούλιο του Μπροστά εγκαινιάζει το διάλογο για τα επόμενα 60 χρόνια της Ευρώπης.

Περισσότερη διαφάνεια, λογοδοσία και συμμετοχή θεσμών και πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Για παράδειγμα:

  • Έγκριση του προϋπολογισμού της Ένωσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (και η εκλογή αντίστοιχου υπουργού Οικονομικών από τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, ο οποίος θα συντονίζει και τον προϋπολογισμό της Ένωσης) μπορεί να ανοίξει τις μέχρι τώρα “κλειστές πόρτες”.
  • Κοινοβούλιο της Ευρωζώνης που θα αποτελείται από εν ενεργεία ευρωβουλευτές των χωρών του Ευρώ με αναλογική εκπροσώπηση. Με αυτόν τον τρόπο το Εurogroup ή ο Υπουργός Οικονομικών της Ευρωζώνης θα εισηγούνται τις οικονομικές πολιτικές και τα προγράμματα στήριξης και αυτά θα εγκρίνονται από το κοινοβούλιο.
  • Διεύρυνση και προώθηση της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών όπου 1εκ. υπογραφές ανοίγουν ένα θέμα προς συζήτηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, προτείνουμε:

  • Αύξηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, ώστε να ενισχυθεί ο άτυπος κοινωνικός πυλώνας με περισσότερες συντονισμένες δράσεις για την ανεργία, την φτώχεια, την παροχή ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, το ύψος του οποίου θα εξασφαλίζει την δυνατότητα ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης και την δυνατότητα συμμετοχής στην κοινωνία.
  • Σύγκλιση των πολιτικών προστασίας και ανάπτυξης κατά την παιδική ηλικία.
  • Συναπόφαση για ελάχιστο κοινό πλέγμα δημογραφικών πολιτικών
  • Η μεταφορά δικαιωμάτων σύνταξης από χώρα σε χώρα είναι κομβική για να ενισχυθεί η δυνατότητα των εργαζομένων να κινούνται ελεύθερα εντός της ΕΕ.

Στον τομέα της εκπαίδευσης, προτείνουμε:

  • Καθιέρωση κοινού σχολικού μαθήματος Ευρωπαϊκής Ιστορίας που θα έχει ως στόχο την προώθηση της συνειδητοποίησης των κοινών ευρωπαϊκών αξιών και την δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας
  • εισαγωγή στην εκπαίδευση εργαλείων επαγγελματικού προσανατολισμού, αλλά και μαθημάτων τεχνολογικών δεξιοτήτων –  ευρωπαϊκού βεληνεκούς και ενιαίας προτυποποίησης
  • το απολύτως επιτυχημένο παράδειγμα του Erasmus θα πρέπει να ενισχυθεί και να επεκταθεί με συμπερίληψη όχι μόνο της ακαδημαϊκής κοινότητας αλλά και στις υπόλοιπες βαθμίδες της εκπαίδευσης. Η κινητικότητα των νέων τους δίνει τη δυνατότητα να βιώσουν όχι μόνο τη διαφορετικότητα στην κουλτούρα των ευρωπαϊκών λαών αλλά θα δείξει και τα κοινά σημεία τα οποία μοιραζόμαστε.

Η μετανάστευση έχει πολλές παραμέτρους, ευκαιρίες αλλά και δημιουργεί πιέσεις στη συνοχή της ΕΕ. Σήμερα, η ουσιαστική αποστασιοποίηση των ισχυρών οικονομικά χωρών από τη διαχείριση και ενσωμάτωση των μεταναστευτικών ροών φορτώνει ανενδοίαστα το πρόβλημα στις οικονομικά πιο αδύνατες χώρες του Νότου. Η ΕΕ χρειάζεται να σχεδιάσει κατάλληλες πολιτικές ενίσχυσης και κοινωνικής ένταξης της νόμιμης μετανάστευσης, δημιουργίας κατάλληλων δομών φιλοξενίας και προστασίας των εισερχομένων σε ευρωπαϊκό έδαφος, ελέγχου των συνόρων, καταπολέμησης των κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης ατόμων, στήριξης και αποφόρτισης των κρατών – μελών που δέχονται τις πιέσεις και δίκαιης κατανομής των εισερχομένων σε όλες τις χώρες της ΕΕ και τέλος, εκπαίδευσης και ενσωμάτωσης των εισερχομένων στα εκπαιδευτικά συστήματα και στην εργασία (ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα).

To mprosta.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.